Aikido Çalışmak

Yazar: seragon | Kategori: Aikido Makaleleri |

Aikido Felsefesi, Aikido Çalışmak Savaş sanatları genel olarak, “dışsal” ve “içsel” olarak iki grupta değerlendirilmektedir. “Dışsal” diye nitelenen savaş sanatlarında hareketler daha çok kas gücüne bağlıdır. Bu gruptaki dallarda başarılı olabilmek, rakipten daha güçlü olmaya, daha hızlı hareket edebilmeye bağlıdır. Teknik tabii çok önemlidir ancak, hız ve güç de bir o kadar önemlidir. Oysa “içsel” savaş sanatlarında kullanılan güç kaslardan değil bedenin merkezinden, içten gelir. Ağırlık çalışmaları ile elde edilen kas gücü ile içsel-güç arasında hiçbir ilişki yoktur. Aikido, az sayıdaki içsel savaş sanatlarından biridir. Aiki yolu ise bize yenilmezliği öğreten yoldur. “Yenilmezlik” kavramı, yenmek ve yenilmekle hiçbir ilgisi olmayan farklı bir kavramdır. Aiki yolunda rakibi yenmeye çalışmak söz konusu değildir. Yapılması gereken şey uyum sağlamaktır. Yenilmezliği sağlayan güç bu uyumdan gelir. Aslında bu iki yaklaşım, yaşamın bize sunduğu iki temel alternatif yoldur. Ya kendimizi duruma, koşullara uyumlarız (Aiki), veya durumu kendimize göre değiştirmeye çalışırız (çeşitli dışsal savaş sanatları). Hangi yoldan gideceğimiz bizim özgür seçimimize kalmıştır. Kendimizi ortama uyumladığımızda (Aiki), sonsuz ve gerçek özgürlüğe ulaşırız. Ancak bu uyum, çok dakik ve her an değişebilir bir zamanlama ve yer alma disiplini gerektirir. Koşulları kendimize uydurmaya çalıştığımızda ortaya çıkan şey özgürlük değil, düzensizlik”, ya da “başıboşluk” tur. Çatışmalar oluşur, bazen bir taraf, bazen her iki taraf birden incinir ya da zarar görür. Pek çok kimse istediği yerde ve istediği zaman canının istediğini yapabilmeyi özgürlük sanır. Aynı zamanda bu kişiler gerçek özgürlük diye bir şey olmadığını ve olamayacağını savunurlar. Bu doğrudur, ama sadece kendileri için. Onlar hiçbir zaman gerçek özgürlüğü yaşayamazlar. Onların özgürlüğü kendi güçlerini aşan bir durum’ ortaya çıkana kadar sürer. Ama Aiki yolunu izleyenler, kendi güçlerini aşan bir durumla karşılaşınca durmak zorunda kalmazlar. Tersine, kendi güçlerini de o güce katarak bir anlamda o gücü ödünç alarak daha da güçlenirler ve bu güçle durumu kontrol altına alırlar. Bu sınırsız bir özgürlüktür, gerçek özgürlüktür. Böylece kazanılan bir özgürlüğün yarattığı açılımla insan, var olan her tür toplumsal kültürel ve fiziksel sınırlarını zorlama ve bu sınırlan genişletme olanaklarını elde eder.

Gerçek budo, uzlaşmacı bir ruhla herkesi ve her şeyi sevgi ile korumaktır. Uzlaşma, herkesin görevini tamamlamasına izin vermek demektir. (Morihei UESHIBA)

Aikido çalışmalarında ciddi miktarlarda tekrar edilerek çalışılar. Teknikler aslında bizi, bizzat kendi kontrolü altına almaya çalışan güce, yani daha geniş bir anlamla, yaşama uyumlamayı sağlar. Bu uyum önce tekniklerimizde ve çalışma arkadaşlarımızla aramızda oluşur (tıpkı yürümek, konuşmak, telefon etmek, araba kullanmak gibi doğallaştıkça basitleşir), sonra yaşamla ve doğayla uyuma dönüşür, işte bu aşama gerçek sevginin hissedildiği aşamadır. Bu durumu, bir müzisyenin enstrümanını, onu severek hatta saygı duyarak, nazikçe ama hakkını vererek çalması ile örnekleyebiliriz. Sonuç; detone olmayan sesler, enstrümanı ile bütünleşmiş parmaklar ve güzel bir yorum. İşte bu “Aiki”dir. Bizim de yaptığımız, bu büyük gücü yani evrensel enerjiyi hissetmeyi ve yönlendirmeyi sağlamaktır. Aikido, bir savaş sanatı olmasının yanında, bir yaşam biçimi ve bir meditasyon yöntemidir. Aikido çalışan kimse hem dojoda (çalışma yapılan salon), hem de gerçek bir savunma durumunda, yüksek düzeyli bir bilinç halinde olmalıdır. (Bu, aynı zamanda bir meditasyon durumudur, çünkü Zen anlayışında meditasyon bir transa geçmek durumu değil, bilakis farkında olma durumudur. ) Zen bizlere Yaşamın sadece bu anında yaşanması gerektiğini öğretir. Bu anda yaşayarak hem çevreyle hem de kendimizle tam olarak bağlantıya gireriz, böylece gücümüzü de boşa harcamamış oluruz. Bir fırtınanın yalnızca merkezinde bulunan sükûnete sahip olarak, etrafı: uçuşan tekmeler, sopalar, yumruklar arasından su gibi kayıp gitmelidir. Bu durum, doğal olarak oluşmalı, yani zorlanmadan ve keçiliğinden olmalıdır. Savaş sanatlarının genel sloganı; “düşünme yap “tır. Bu bir Aikidocu için, olmazsa olmaz kuralıdır ama belki belirtmek gerekir ki, uygulaması da hiç kolay değildir ve belli bir ustalık seviyesi gerektirir. Düşünme-yap kavramını refleks ile karıştırmamak gerekir. Refleks belirli etkilere karşı yapılan belirli tepkilerdi Bir savaş sanatında ise belirli etkiler yoktur hatta ustalık seviyesine: her şey belirsizdir. Fizik bilimcisi R. Feynman diyor ki; ‘Tüm bilimsel bilginin şüphe ve kesinsizlikle ilgili deneyiminin çok büyük bir değer taşıdığına ve bilimin ötesinde de genişletilmesi gerektiğimi inanıyorum. Daha önce çözülmemiş bir problemi çözmek için, kapıyı bilinmeyene aralık bırakmak zorundasınız. Tam olarak doğru biçimde kestiremediğiniz olasılığa fırsat vermek zorundasınız. Aksı takdirde, eğer zihninizi önceden hazırlarsanız, problemi çözemeye-bilirsiniz. ” Unutulmamalıdır ki; öfke, korku, kin gibi hisler, zihnin sakinliğini engeller, hareketlerin kendiliğindenliğini bozar. Sakin, kendiliğindenci ve anlık tutum için hep kırkayak örneğini veririm: “Kırk tane ayağıyla sorunsuz yürüyen kırkayağa sormuşlar: Önce hangi ayağını atıyorsun? Hayvan yürüyememiş…” Aikidocu, aynı zamanda su gibi olmalıdır. Su, bilindiği gibi, direnmez, akar gider. Nereyi boş bulursa oradan akar, önüne bir engel geldiğinde onunla savaşmaz yanından döner ve akmaya devam eder. Bir yere dolarsa, dolduğu ortamın şeklini alır, onunla bütünleşir, dolma devam ederse veya bir delik bulursa gene akmaya devam eder. Yani doğayla, içinde bulunduğu durumla ve dolayısıyla kendisiyle uyum içindedir. Teknikler aynen böyle uyumlu ve değişkendir. Teknikler, temel olarak belirlidir: ancak koşullara göre hep değişir ve gelişir. Aikido’nun amacı ve tekniklerdeki özgürlüğün anlamını, O’sensei Ueshiba’nın öğrencilerinden Shihan Mitsugi Saotome, bir Hombu Dojo anısında şöyle anlatmaktadır:
“Yıllar önce Hombu Dojo’da bir ders veriyordum, çalışılan teknik “kokyu ho” idi. Bazı Yu-dansha’ya (siyah kuşak sahipleri) tekniğin çeşitli geliştirilmiş şekillerini anlatırken minderin bir köşesinde iki beyaz kuşak sahibi öğrencinin omuzlarını yükseltmiş ve kollarım kasmış bir şekilde birbirleri ile mücadele ettiklerinin farkında değildim. Sesini duyana kadar, O’Sensei’nin dersi izlemek üzere Dojo’ya geldiğini de fark etmemiştim. Güçlü sesiyle “Bu dersi kim öğretiyor!” diye gürledi. Beni gördü ve şaşırmış beyaz kuşakları işaret ederek “Saotome, Aikido’nun esaslarını yok ediyorsun! Ben bir eğitim sistemi geliştiriyorum! Aikido eğitimi bir süreçtir. Sen Aikido’nun anlamını yok ediyorsun!” dedi. Bu eğitim süreci, temel tekniğin (kihon waza) incelenmesi ve geliştirilmesidir. Kihon waza Aikido eğitiminin temelidir. Aikido felsefesinin, aynı esası dile getiren değişik temel hareketler içinde, yoğunlaştırılmış halidir. Çoğu kez insanlar Aikido çalışırlar, ancak Aikido Öğrenmemektedirler. ikkyo, Shihonage ya da İriminage çalışırlar ve “ikkyo yapabilmenin doğru yolu budur, Shihonage’nin doğru olanı budur.” diye düşünürler. Bunlar saçmalıktır. Teknikleri incelemek üzere birbirlerinden ayırmak yerine, onların ortak yönlerini, temel uygulamalarını ve felsefi sonuçlarını incelemeliyiz. Mükemmel ikkyo yoktur; anında ve mevcut durum ile uyum içinde uygulanan ikkyo vardır. Öğrenciler genellikle öğretmenin şekillerini aynen ve hassasiyetle benimsemeye çalışırlar, ancak öğretmen için de Ikkyo her seferinde farklıdır. Hassas şekil tekrarlanamaz. Her durumda gücün açısı ve yönü farklıdır yeriniz her zaman aynı değildir, vücut şekli ve kas yapısı kişiden kişiye farklılık gösterir, algılama ve zamanlama değişir. Uygulama da bunlara göre değişmelidir. Teknik, bir saniye içinde şeklin yaratılmasıdır. Hiçbir zaman aynı saniye ve aynı şekil yoktur, sadece temeller aynıdır.
Değişik insan toplulukları O’Sensei’yi izlemek için dojoya gelirlerdi. O’Sensei her seferinde iriminage uyguluyor olabilirdi; ancak vurgulama ve yaklaşımı, izleyenlerin ilgi alanlarına göre farklılıklar gösterirdi. Bir dansçıya, hareketin gücünün asaletini ve güzelliğini aktarırdı. Bir budaka (savaş sanatları çalışan kişiler), keskin kudrete ve askeri uygulamaya şahit olurdu. Sanatçılara, yaratıcılığın gücünü ve eğitimin sonucu olan sanatkâr bilinci örneklerdi. Aikido’nun esası anlık olması ve değişkenliğidir.
OSensei’nin öğretisi günden güne ve yıldan yıla değişti. Hayat tecrübesi, günlük eğitim ve geçen zaman bilgisini genişletti. Teknikleri, on yıl önce ve sonra öğretirken aynı görünüyordu, aslında tamamen farklı idi. Ruhu farklılaşmış, anlayışı ve felsefesi olgunlaşmıştı. O’nun için eğitim, günlük yaşamdı. Bütün hayatını, kudretini, tecrübesini, görüşünü, dualarını ve umudunu eğitimine vermişti, gelişmesi hiç durmadı. Şekil ile ilgilenenler, içindeki gelişmeyi ve değişiklikleri göremediler. Öğrenciler, öğretmenin öğretisini yorumlayabilmek için gözlerini geliştirmelidirler. Şeklin ötesini, yani kalbi görebilmelidirler. Ki-hon VVaza’yı anlayabilmenin kolay yolu yoktur; gerçeği kendiniz, kendiniz için keşfetmeksiniz. Bütün Uzakdoğu savaş sanatlarında olduğu gibi Aikido’da da antrenman Öncesi ısınma (kültür-fizik) hareketleri, sonra da temposu gittikçe artan hareketli bir çalışma söz konusudur. Bir saatlik antrenman esnasında çalışmayan tek bir kas ya da mafsalınız kalmaz. Bedeninizi ve gücünüzü tanıyıp, onları dengenizle birlikte kullanmanın en iyi ve pratik yollarını öğrenmiş olursunuz. Hem kendinizi hem hasmınızı kontrol etmeyi öğrenirsiniz. Aikido’da tüm teknikler kesinlikle biter, ya kilit altına alırsınız ya da fırlatır atarsınız. Kontrol yüzde yüz sizdedir. Tekniği öğrenirken genellikle detaylara boğuluruz ancak yaparken detaylar bütünleşir ve tek bir teknik olur. Nitelik, niceliğin önüne geçer. Hayvanlar âleminde kim daha çok çocuk doğurabilir tartışması başlamıştır. Hep birlikte dişi aslana danışmaya karar verirler. “Sen kaç çocuk doğurabiliyorsun?” diye sorarlar. “Bir” diye yanıtlar dişi aslan, “fakat ben aslan doğururum. ” Mükemmel bir tekniği yaptıktan sonra içinizde hoş bir duygu, damağınızda kalan bir tür tat oluşur. Bu “Zanshin” (devam eden ruh) olarak adlandırılır, yani tekniğin ardından gelen sessizlik ve eylemsizlik hali. Zanshin, durumun devamını da kapsar çünkü bu huzur, saldırının devamına da hazırlıklı olmayı birlikte getirir. O an öylece duruyor ve bir şey yapmıyor olsanız da, en yüksek verimle tekrar harekete geçebilecek durumda olursunuz. Özellikle Jiyu-Wa-za (serbest teknik) çalışmalarında, sizin her tekniğinizden sonra Uke’niz tekrar saldırıya geçtiğinden, Zanshin’i tekrar tekrar yaşamanız mümkündür. Diğer tüm savaş sanatları ve tüm spor dallarından farklı olarak Aikido’da ilerleme, karşılıklı olmaktadır. Uke’nizle ne denli uyuma girerseniz, teknikleriniz o denli gelişir. Çalışma arkadaşlarınız ve hocanızla ne kadar çok konuşur ve tartışırsanız, yaşama bakışınız yani dünya görüşünüz o denli genişler, tekniklerden alacağınız fayda da böylece artar. Sonuç olarak Aikido’da ilerleme hem teknik hem de ruhani olarak, tamamen karşılıklıdır. Diğerinin şu ya da bu özelliğini artırmaya çalışmanız, otomatik olarak sizin yararınızadır.

Yukarıdaki yazı A.Bora Açıkalın sensei’nin Aikido Felsefesi adlı kitabından alıntı yapılmıştır.

Yazıyı Paylaşın: